Konuşmak, insanın kendisini başkalarına sözlerle anlatabilmesidir. Konuşma; insanın kişiliğini, seviyesini ve karakterini yansıtan önemli bir iletişim aracıdır. Etkili bir konuşma ise insanlar arasındaki iletişimi güçlendiren ve düşüncelerin doğru şekilde aktarılmasını sağlayan önemli bir beceridir.
Etkili ve güzel bir konuşmada konunun içeriği kadar söyleyiş tarzı da önemlidir. Çoğu zaman nasıl söylediğimiz, ne söylediğimiz kadar etkili olabilir. Bu nedenle neyi, ne zaman, nerede ve nasıl söylemek gerektiğini bilmek önem taşır.
Etkili konuşma için dikkat edilmesi gerekenler
- Solunumunuzu doğru kullanın. Konuşurken nefesinizi düzenli ve yeterli şekilde kullanmaya özen gösterin. Burundan nefes alarak diyaframı doğru kullanmak, cümle veya kelimenin ortasında nefesin tükenmesini önlemeye yardımcı olur.
- Muhatabınıza önem verin ve saygılı olun. Kendinizi karşı tarafın üzerinde göstermeye çalışmak iletişimi olumsuz etkileyebilir. Alçak gönüllülük, güven ve iyi niyet ise sağlıklı iletişimin gelişmesine katkı sağlar.
- Dinlemeyi bilin. Herkesin aynı anda konuşmaya çalıştığı, gürültülü ve ilgisiz bir ortamda etkili iletişim kurmak mümkün değildir. İyi bir konuşmacı aynı zamanda iyi bir dinleyici olmalıdır.
- Samimi olun. Söylediklerinize öncelikle sizin inanmanız ve bunu davranışlarınıza yansıtmanız gerekir.
- Yere, zamana, duruma ve muhataba uygun bir konu seçin. İyi bir konuşmacı hem kendi yeteneklerini hem de karşısındaki kişilerin ilgi alanlarını dikkate almalıdır.
- Söyleyeceklerinizi düşünerek ifade edin; ancak düşündüğünüz her şeyi söylemeniz gerekmediğini unutmayın.
- Söyleyecek sözünüz olmadığında susmayı bilin ve konuşmayı gereksiz yere uzatmayın.
- Konuşmanın, karşınızdaki kişinin dikkatini ve sabrını zorlayacak kadar uzun olmamasına dikkat edin.
Kelime seçimi ve anlatım
- Konuşurken kelime seçimine, doğru telaffuza ve üslubunuza özen gösterin.
- Sürekli aynı kelimeleri tekrar etmek yerine kelime dağarcığınızı geliştirmeye çalışın.
- Anlamını tam olarak bilmediğiniz kelimeleri kullanmaktan kaçının ve kullandığınız kelimeleri doğru telaffuz etmeye özen gösterin.
- Konuşma sırasında yapabileceğiniz küçük hatalara gereğinden fazla odaklanmayın. Hata yapma endişesi, konuşmaya başlamadan önce özgüveninizi olumsuz etkileyebilir.
Ses tonu ve beden dili
Ses, insanın kişiliğini yansıtan önemli unsurlardan biridir. Dalgınlık, yorgunluk, korku, çekingenlik veya aşırı özgüven gibi durumların konuşma biçimine yansıyabileceği unutulmamalıdır.
- Ses tonunuzu aktarmak istediğiniz duygu ve düşünceye göre ayarlayın.
- Vurgulara dikkat edin.
- Jest ve mimiklerden yararlanın ancak aşırıya kaçmamaya özen gösterin.
- Muhatabınızla göz temasını koruyun. Konuşma sırasında iletişim kurduğunuz kişi veya kişilere bakın.
Etkili bir konuşmayı destekleyen diğer unsurlar
- Kendinize ait doğal bir konuşma üslubu geliştirmeye çalışın.
- Uygun olduğunda benzetmelerden, karşıtlıklardan, özlü sözlerden ve örneklerden yararlanın.
- Konuşma sırasında telefon, saat, dergi veya başka dikkat dağıtıcı unsurlarla ilgilenmeyin.
- Gerektiğinde görsel yardımcılar kullanın. Görsel unsurlar anlatılan konunun daha kolay anlaşılmasına katkı sağlayabilir.
- Konuya hâkim olun ve konuşmanızı istekli, enerjik ve özgüvenli bir şekilde gerçekleştirin.
Kaynakça
Altınbaşak Betül, “Nasıl Etkili Konuşulur”, 01.04.2014.
Carnegie Dale, Etkili Konuşmanın Çabuk ve Kolay Yolu, Sistem Yayıncılık.
Çevik Nuri, Konuşma Tekniği, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 2002.
Gürzap Can, Söz Söyleme ve Diksiyon, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2011.
Sezgin Servet, Etkili ve Güzel Konuşma.